English
DeutschRelevante Duitse politieke partijen – van 6 partijen naar 5 fracties
CDU (Christlich Demokratische Union Deutschlands)
De CDU is een christendemocratische, conservatieve partij. Zij bestaat op bondsniveau sinds 1950. In Beieren bestaat de CDU niet, daar neemt de CSU haar plaats in. Medio 2008 had de CDU 530.000 leden en daarmee voor de eerste keer in de geschiedenis van de Bondsrepubliek meer leden dan de SPD. Sindsdien is de CDU de grootste partij van Duitsland. Bondskanselier Angela Merkel is partijvoorzitter van de CDU, de onbetwiste politieke leider van de christendemocraten en opnieuw lijsttrekker bij de Bondsdagverkiezingen. De aanhangers van de CDU komen uit alle maatschappelijke en economische klassen. Na een periode van verjonging en verandering begin van deze eeuw regeert de CDU/CSU sinds 2005 op bondsniveau gezamenlijk met de SPD in een “grote coalitie”. Traditioneel gezien is echter de liberale FDP de favoriete coalitiepartner van CDU/CSU. Door de linksere SPD als haar coalitiepartner had CDU/CSU in deze kabinetsperiode grote moeite om haar economisch profiel kenbaar te maken.
CSU
(Christlich Soziale Union in Bayern)
De CSU is net zoals de CDU een christen-democratische partij. De CSU is actief in de deelstaat Beieren en vormt met de CDU één gezamenlijke fractie op bondsniveau: de CDU/CSU-fractie. De christelijk-sociale partij in Beieren bestaat sinds 1945. Medio 2008 had de CSU 167.000 leden. De CSU is over het algemeen, en specifiek op het terrein van maatschappelijk beleid en gezinspolitiek, conservatiever dan haar zusterpartij de CDU. Uitzonderingen zijn de gezondheidszorg en economisch beleid – hier is de CSU linkser. Partijvoorzitter van de CSU is Horst Seehofer. Seehofer greep de macht toen de CSU eind 2008 het zwakste verkiezingsresultaat voor de Beierse Landtag sinds 1954 behaalde.
SPD (Sozialdemokratische Partei Deutschlands)
De SPD is de oudste partij van Duitsland – een van haar voorgangers werd in 1863 opgericht, haar huidige naam heeft de SPD sinds 1891. Partijvoorzitter van de SPD is Franz Müntefering, lijsttrekker bij de Bondsdagverkiezingen is Frank-Walter Steinmeier. De SPD-aanhangers komen in principe uit alle maatschappelijke lagen, traditioneel is de SPD echter een partij van arbeiders en vakbonden. In de jaren tachtig en negentig maakten de sociaaldemocraten geen deel uit van de Bondsregering. Pas in 1998 lukte het Gerhard Schröder, door een sterkere gerichtheid op het burgerlijke middenveld, weer op bondsniveau te regeren. Voor oud-Bondskanselier Schröder was het hoofddoel van zijn politiek om de werkloosheid te verlagen. Dit had pijnlijke sociaal-economische hervormingen tot gevolg. De SPD verloor toenemend aan steun bij haar achterban. Dit werd nog versterkt door de opkomst van Die Linke (opvolger van de DDR-staatspartij SED, later PDS), eerst in het oosten van Duitsland en sinds 2008 ook in West-Duitse deelstaatparlementen. Inmiddels laat de SPD weer nadrukkelijk haar sociale gezicht zien en heeft zich weer duidelijk links van het midden gepositioneerd.
FDP (Freie Demokratische Partei)
De FDP werd in 1945 opgericht en is een liberale partij. Met in totaal 42 jaar regeringsdeelname is de FDP de partij met de meeste regeringservaring in Duitsland. Zij maakte van 1949 tot en met 1956, van 1961 tot en met 1966 en van 1969 tot en met 1998 deel uit van de Bondsregering. Tot in de jaren negentig kende Duitsland op bondsniveau slechts drie partijen: CDU/CSU, SPD en FDP. FDP was daardoor vaak de doorslaggevende factor bij de regeringsformatie. Qua aantal leden (66.000 leden) en verkiezingsuitslagen bij Bondsdagverkiezingen (meestal rond 10%) is de FDP in vergelijking met CDU/CSU en SPD een middelgrote partij. Haar aanhangers zijn vooral mensen met een bovengemiddeld inkomen, freelancers en ondernemers. Partijvoorzitter en lijsttrekker is Guido Westerwelle. Sinds 1998 zit de FDP op bondsniveau in de oppositie. Om bij de Bondsdagverkiezingen in 2009 meer opties voor een regeringsdeelname open te houden heeft de FDP zich anders dan bij eerdere verkiezingen tot nu toe niet op CDU/CSU als enig denkbare coalitiepartner vastgelegd, hoewel de voorkeur er ook deze keer wel naar uitgaat.
Bündnis90/Die Grünen
Bündnis 90/Die Grünen is een Duitse politieke partij die in 1993 ontstond door het samengaan van de voormalig Oost-Duitse partij Bündnis 90 met de voormalig West-Duitse tegenhanger Die Grünen. Bündnis 90 was een samenwerkingsverband van verschillende Oost-Duitse burgerbewegingen. Die Grünen ontstonden in de jaren zeventig als samenwerking tussen milieu-activisten (anti-kernenergie-beweging) en pacifisten. Na de Bondsdagverkiezingen in 1983 kwam de groene partij voor het eerst in de Bondsdag. Twee jaar later kwamen Die Grünen in Hessen voor het eerst in een deelstaatregering. Vanaf dat moment werd de partij gestaag populairder bij het electoraat. In 1998 vormden Bündnis90/Die Grünen gezamenlijk met de SPD op bondsniveau een “rood-groene” regering onder leiding van Gerhard Schröder. De partij heeft een linkse signatuur met in het bijzonder bovengenoemde milieu, pacifistische en democratische elementen. Bij de Bondsdagverkiezingen in 2005 behaalde Bündnis90/Die Grünen 8,3% van de stemmen. Eind 2008 had Bündnis90/Die Grünen 45.000 leden. Partijvoorzitters zijn om redenen van gelijkheid altijd een man en een vrouw, op dit moment Claudia Roth en Cem Özdemir. Nadat de groene partij er in 2005 niet in slaagde om weer gezamenlijk met de SPD op bondsniveau te regeren, nam partijboegbeeld en voormalige Minister van Buitenlandse Zaken Joschka Fischer officieel afscheid van de actieve politiek. Sindsdien is Bündnis90/Die Grünen op zoek naar een nieuwe aansprekende politiek leider. Een coalitie met de SPD heeft de voorkeur van Bündnis90/Die Grünen. De kans dat rood-groen echter een meerderheid krijgt lijkt op dit moment zeer onwaarschijnlijk. Op hun partijconferentie hebben de Groenen tegen een coalitie met de FDP gestemd. Op gemeentelijk en deelstatelijk niveau vormen de Groenen ook coalities met de CDU.
Die Linke
Die Linke werd opgericht op 16 juni 2007 als fusie van de socialistische Linkspartei (eerder PDS, na de Wende de opvolger van de DDR-staatspartij SED) en de sociaaldemocratische WASG (Wahlalternative Arbeit und Soziale Gerechtigkeit). Die Linke staat in het spectrum van de gevestigde partijen extreem links. Het voorzitterschap van de partij wordt gedeeld door Lothar Bisky en Oskar Lafontaine. Bij de landelijke verkiezingen in 2005 behaalde Die Linke 8,7% van de stemmen. Met rond 76.000 leden eind 2008 is Die Linke qua aantal leden de derde partij van Duitsland. Tot en met 2008 was zij bij verkiezingen vooral sterk in het oosten van de Bondsrepubliek. In 2008 slaagde Die Linke, mede vanwege het samengaan met WASG, er echter in om zich ook in West-Duitse deelstaatparlementen te vestigen. Die Linke werd in 2008 lid van de parlementen in Nedersaksen, Bremen, Hamburg en Hessen. Slechts in Beieren haalden zij net niet de kiesdrempel van 5%. Sinds Die Linke ook West-Duitse parlementen binnenkomt is er sprake van een 5-partijen stelsel in de Bondsrepubliek. Door de daarmee gepaard gaande verschuiving van de meerderheidverhoudingen moeten na de Bondsdagverkiezingen in 2009 wellicht voor het eerst drie partijen gezamenlijk een Bondsregering vormen. De positie van Die Linke gaat vooral ten koste van de SPD.
Overige
Vanzelfsprekend nemen naast de bovengenoemde partijen nog een tiental meer partijen aan de Bondsdagverkiezingen deel. Mede door de kiesdrempel van 5 procent maken de overige partijen echter geen kans op zetels in de Bondsdag.
Links-rechts-schema op gebied van economisch beleid
Ter info: Schema’s verschillen per onderwerp.